Δέσποινα Βιολάρη: Μετά τη διεθνή καταξίωση, διδάσκει πώς ο χορός μπορεί να μεταμορφώσει το σώμα και την ψυχή.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Χορού, φιλοξενούμε τη Δέσποινα Βιολάρη, η οποία σπούδασε και εργάστηκε με επιτυχία στο εξωτερικό. Μας μιλά για τις προκλήσεις που αντιμετώπισε και για τα νέα της βήματα στον χώρο. Σε ευχαριστούμε, Δέσποινα — συνέχισε να ενισχύεις την τέχνη.

Πώς πήρες την απόφαση να φύγεις για σπουδές στην Αγγλία; Ήταν συνειδητή επιλογή το Leeds; Πόση πειθαρχία και προσωπική αντοχή απαιτούν πραγματικά οι σπουδές ενός επαγγελματία χορευτή;

Η Αγγλία ήταν στο προσκήνιο από τότε που ήμουν παιδί. Πάντα ένιωθα, με έναν τρόπο, ότι εκεί θα κατευθυνθώ για τις σπουδές μου. Το Leeds δεν ήταν μια απόλυτα συνειδητή επιλογή· ήταν όμως η σωστή και πρακτική ευκαιρία τη δεδομένη στιγμή.

Σε ηλικία 17 ετών έδωσα την πρώτη μου ακρόαση στο SLP College στο Leeds. Θυμάμαι πολύ έντονα τη στιγμή: βρισκόμουν στο αεροδρόμιο, έτοιμη να επιστρέψω, όταν έλαβα την απάντηση ότι είχα γίνει δεκτή με υποτροφία. Δεν δίστασα καθόλου άρπαξα την ευκαιρία και δεν ένιωσα την ανάγκη να δώσω ακρόαση αλλού. Κάτι μέσα μου ήξερε ότι εκεί ξεκινά το ταξίδι της ζωή μου.

Η εκπαίδευση στον χορό απαιτεί πειθαρχία και αντοχή στοιχεία που το σύστημα καλλιεργεί έντονα. Ωστόσο, για μένα η τέχνη του χορού δεν περιορίζεται εκεί. Χρειάζεται πνευματική ισορροπία, αγάπη και πίστη, ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί η δημιουργικότητα και να εκφραστούν βαθύτερες αισθητηριακές και σωματικές πτυχές. Μέσα από αυτό, ο χορός μετατρέπεται σε μια μορφή αφήγησης  μια πράξη που επικοινωνεί εμπειρίες, συναισθήματα και αλήθειες.

Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών σου συνέχισες στο Λονδίνο. Πώς βίωσες αυτή τη μετάβαση; Είναι τελικά το Λονδίνο «η πόλη των ευκαιριών» ή απαιτεί κάτι πολύ περισσότερο για να σταθείς;

Το Λονδίνο είναι αναμφίβολα μια πόλη γεμάτη ευκαιρίες, με τεράστιο καλλιτεχνικό υλικό και αμέτρητες διασυνδέσεις. Παρότι οι συνθήκες διαβίωσης ήταν απαιτητικές χρειάστηκε να δουλεύω παράλληλα σε 3-4 δουλειές ήταν μια βαθιά σημαντική και περιπετειώδης εμπειρία. Αυτό το ταξίδι μου έμαθε πως, για να σταθείς στα πόδια σου, δεν χρειάζεσαι τίποτα περισσότερο ή λιγότερο από πίστη στον εαυτό σου και την ικανότητα να αφήνεσαι στη ροή, χωρίς να σταματάς να εξελίσσεσαι.

Στο Λονδίνο γνώρισες και τον σύντροφό σου, με κουβανικές και ιταλικές ρίζες. Πώς βιώνεις τη συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμών μέσα σε μια σχέση; Τι σου έχει μάθει η πολυπολιτισμικότητα — ως άνθρωπο και ως καλλιτέχνη; 

Με τον σύζυγό μου γνωριστήκαμε και συνεργαστήκαμε αρχικά για δύο χρόνια. Μέσα από αυτή τη συνεργασία αναπτύχθηκε μια βαθιά φιλική σχέση, η οποία μας έδωσε τον χώρο να γνωρίσουμε και να κατανοήσουμε τις διαφορετικές μας κουλτούρες. Το γεγονός ότι κατάγεται από την Κούβα επηρέασε έντονα αυτή τη διαδικασία, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το καλλιτεχνικό κομμάτι.

Όταν η σχέση μας εξελίχθηκε από φιλική σε ερωτική, η συνύπαρξη δεν ήταν δύσκολη ήταν όμως μια διαδικασία που δοκίμασε τον εγωισμό και των δύο. Με τον καιρό συνειδητοποίησα πως δεν υπάρχει απόλυτο «σωστό» ή «λάθος» στις συνήθειες και στους τρόπους ζωής. Αντίθετα, η πολιτισμική αυτή συνύπαρξη με δίδαξε να ζω στο παρόν, να αγκαλιάζω το καινούριο και να δημιουργώ τις δικές μου συνθήκες και παραδόσεις.

Ως καλλιτέχνης, αυτή η εμπειρία με βοήθησε να απελευθερωθώ από ταμπέλες και να υπάρχω απλώς ως ο εαυτός μου  ως Δέσποινα. Να εκφράζομαι μέσα από την κίνηση, να χορεύω όπως νιώθω, ακολουθώντας την ενέργεια του σώματος, τους κραδασμούς της γης και τη ροή των εναέριων κυμάτων. Η επιρροή του αφροκουβανέζικου χορού υπήρξε καθοριστική σε αυτή τη διαδικασία.

Με άλλα λόγια, μέσα από αυτή τη σχέση έμαθα να συνδέομαι ουσιαστικά με το «είναι» μου και να βιώνω βαθύτερα το «είμαι» μου.

Θα θέλαμε να μας μιλήσεις για την εμπειρία σου στο musical On Your Feet, δίπλα στη Gloria Estefan. Τι κρατάς από εκείνη την περίοδο — καλλιτεχνικά αλλά και προσωπικά; 

Ήταν μία από τις πιο όμορφες καλλιτεχνικές εμπειρίες της ζωής μου. Ένιωθα σαν να βρίσκομαι στην εστία μου μέσα από το musical On Your Feet!. Η Gloria Estefan, μια πολύ χαμηλών τόνων καλλιτέχνις, ήταν μαζί μας καθ’ όλη τη διάρκεια των προβών, κάτι που έκανε την εμπειρία ακόμη πιο ξεχωριστή.

Ήταν μια σημαδιακή περίοδος για μένα: τότε ερωτεύτηκα τον σύζυγό μου, δημιούργησα φιλίες που παραμένουν δυνατές μέχρι σήμερα, και ένιωσα πραγματικά την έννοια της «οικογένειας» μέσα από τη δουλειά μας.

Φυσικά, δεν έλειψαν και οι προκλήσεις. Το να ανταποκρίνεσαι σε οκτώ παραστάσεις την εβδομάδα, σε ένα τόσο απαιτητικό και χορευτικό show, είναι εξαιρετικά δύσκολο. Με τον καιρό, όμως, το σώμα προσαρμόζεται. Μέσα από αυτή τη διαδικασία ενεργοποιούνται ορμόνες όπως οι ενδορφίνες και η αδρεναλίνη, που αυξάνουν την αντοχή, τη δύναμη και την αίσθηση ευφορίας.

Αυτή η εμπειρία με δίδαξε τη σημασία της συνέπειας και της πειθαρχίας. Πάνω απ’ όλα, όμως, με δίδαξε πως σε κάθε παράσταση δεν χρειάζεται απλώς να δίνω τον «καλύτερο» εαυτό μου, αλλά να καταθέτω κομμάτια της προσωπικότητάς μου διαφορετικές πτυχές του εαυτού μου που θέλω να αφήνω κάθε φορά πάνω στη σκηνή.

Τον τελευταίο χρόνο έχεις κάνει ένα ακόμη βήμα δημιουργώντας μαζί με την Κωνσταντίνα το Awake Waves. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα; Τι πρεσβεύει και πού οραματίζεσαι να φτάσει; 

Το Awake Waves υπήρχε πάντα μέσα μου, ως προέκταση της δημιουργικότητάς μου και της ανάγκης μου να συνδέομαι βαθύτερα με τον άνθρωπο μέσα από την τέχνη. Ξεκίνησα να ενσωματώνω στοιχεία χοροθεραπείας στη διδασκαλία μου στη Δραματική Σχολή «Βλαδίμηρος Καυκαρίδης», όπου είδα πόσο ουσιαστικά μπορεί η κίνηση να ανοίξει δρόμους έκφρασης.

Στη συνέχεια, μου δόθηκε η ευκαιρία να συμμετάσχω σε ένα πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου μέσα από τη χοροκίνηση και τη ζωγραφική επιχειρούσαμε να προσεγγίσουμε και να κατανοήσουμε βιώματα ανθρώπων σε μεταναστευτικά κέντρα. Εκεί γνώρισα την Κωνσταντίνα  και μέσα από αυτή τη συνάντηση γεννήθηκε το Awake Waves, καθώς μοιραζόμασταν το ίδιο όραμα.

Για εμάς, η «θεραπεία» δεν είναι απαραίτητα κάτι αυστηρά επιστημονικό ή κάτι που πρέπει να φέρει ταμπέλες. Πιστεύουμε πως μέσα από τη δημιουργία, το παιχνίδι, την κίνηση και τη βιωματική εμπειρία, μπορούμε να αγγίξουμε και να μεταμορφώσουμε κομμάτια του εαυτού μας που αναζητούν αλλαγή.

Το Awake Waves είναι μια ανοιχτή, ελεύθερη μορφή δημιουργικής έκφρασης χωρίς να αυτοπροσδιορίζεται ως θεραπευτικό πρόγραμμα. Είναι ένας χώρος όπου ο άνθρωπος μπορεί να δοκιμαστεί, να παίξει, να εκφραστεί χωρίς περιορισμούς ή προκαθορισμένες κατευθύνσεις.

Το όραμά μας είναι να λειτουργεί σαν ένα «κύμα αφύπνησης». Και όπως τα κύματα δεν έχουν όρια, έτσι κι αυτό μπορεί να φτάσει μακριά. Γιατί κάθε άνθρωπος  παιδί, έφηβος, ενήλικας  έχει μέσα του την ανάγκη να παίξει, να δημιουργήσει, να συνδεθεί με το «είναι» του και να βιώσει, έστω και για μια στιγμή, μια αληθινή αλλαγή

Τι μήνυμα θα έδινες στους νέους χορευτές; Και γιατί επιλέγεις, ακόμα και σήμερα, να παραμένεις μαθήτρια όσο και δασκάλα; 

Στους νέους χορευτές θα έλεγα να μην φοβούνται να είναι ο εαυτός τους. Να μην κυνηγούν την τελειότητα, αλλά την αλήθεια τους. Ο χορός δεν είναι μόνο τεχνική είναι τρόπος έκφρασης, είναι σύνδεση, είναι ελευθερία. Να ακούν το σώμα τους, να το σέβονται και να του δίνουν χώρο να εξελίσσεται. Και να θυμούνται πως κάθε εμπειρία, εύκολη ή δύσκολη, είναι μέρος της διαδρομής τους.

Επιλέγω, ακόμα και σήμερα, να βρίσκομαι σε αυτή τη διαδρομή γιατί μέσα από τον χορό και τη δημιουργία συνεχίζω να ανακαλύπτω τον εαυτό μου  και αυτό είναι ένα ταξίδι που δεν τελειώνει ποτέ.