Ραφαέλλα Θεοδώρου: Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους της εγκυμοσύνης είναι ότι η γυναίκα πρέπει να «τρώει για δύο»

Επιστρέφουμε στη νέα σεζόν και η πρώτη μας καλεσμένη δεν είναι άλλη από την Ραφαέλλα Θεοδώρου. Η Ραφαέλλα είναι Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος με πιστοποίηση στην παιδιατρική διατροφή και την εγκυμοσύνη και στη σημερινή μας συνέντευξη μας μιλά για όλα. "Απαγορευμένες τροφές", στη εγκυμοσύνη, παιδική παχυσαρκία, μύθοι και πολλά άλλα στη συνέντευξη που ακολουθεί. Ευχαριστούμε από καρδιάς την Ραφαέλλα για τη συμβολή της στη σελίδα μας και της ευχόμαστε κάθε επιτυχία στο μέλλον.

Πώς αποφάσισες να ακολουθείς τον δρόμο της Διαιτολογίας–Διατροφής και τι ήταν αυτό που σε κέρδισε περισσότερο σε αυτόν τον χώρο; Επίσης το είναι ακριβώς η Κλινική διατροφολογία και πώς διαφέρει από την κανονική διατροφολογία;

Η επιστήμη της Διατροφής και της Διαιτολογίας μπήκε στη ζωή μου σχεδόν συγκυριακά. Η μεγάλη μου επιθυμία ήταν η Ιατρική, γιατί πάντοτε με συγκινούσε η ιδέα ότι μέσα από το επάγγελμά μου θα μπορούσα να βοηθώ και με κάποιον τρόπο, να «σώζω» ανθρώπους. Μέσα από τις Παγκύπριες Εξετάσεις πέρασα στη Διαιτολογία, έναν κλάδο που τότε δεν γνώριζα πραγματικά και ομολογουμένως, δεν ήταν η πρώτη μου επιλογή.

Στην πορεία, όμως, συνέβη κάτι που δεν περίμενα. Άρχισα να αντιλαμβάνομαι πόσο άρρηκτα συνδεδεμένη είναι η διατροφή και πόσο καθοριστικό ρόλο έχει στην ανθρώπινη υγεία. Όσο περισσότερο μάθαινα, τόσο περισσότερο καταλάβαινα τη δύναμη που μπορεί να έχει η διατροφή στην ανθρώπινη ζωή. Συνειδητοποίησα ότι «σώζω» έναν άνθρωπο δεν σημαίνει μόνο ότι τον σώζω από τον θάνατο. Μπορεί να σημαίνει ότι τον βοηθώ να αλλάξει εγκαίρως μία πορεία που τον οδηγεί προς την ασθένεια, να αποκτήσει καλύτερες συνήθειες, να προλάβει ή να διαχειριστεί μία πάθηση και, τελικά, να έχει καλύτερη ποιότητα ζωής. Κάπου εκεί άναψε μέσα μου ξανά η σπίθα που πίστευα ότι είχα χάσει. Και αγάπησα πραγματικά αυτό το επάγγελμα.

Η Κλινική Διαιτολογία είναι ακριβώς αυτή η πλευρά της επιστήμης που με κέρδισε,η διατροφή ως μέρος της πρόληψης και της θεραπευτικής υποστήριξης. Ο Κλινικός Διαιτολόγος καλείται να αξιολογήσει τη διατροφική κατάσταση ενός ασθενούς σε συνάρτηση με την υποκείμενη παθολογία, το ιατρικό ιστορικό, τη φαρμακευτική αγωγή, τις εργαστηριακές εξετάσεις και τις εξατομικευμένες ανάγκες του. Στόχος είναι η κατάλληλη διατροφική παρέμβαση να λειτουργήσει υποστηρικτικά στη διαχείριση της νόσου, στη βελτίωση των κλινικών δεικτών ή στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Όπου απαιτείται, αυτό επιτυγχάνεται μέσα από τη στενή συνεργασία με την υπόλοιπη διεπιστημονική ομάδα. 

Τι σε οδήγησε να εξειδικευτείς στην παιδιατρική διατροφή και στη διατροφή κατά την εγκυμοσύνη; Πόσο σημαντική είναι η σωστή διατροφή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τόσο για τη μητέρα όσο και για το μωρό;

Αυτό που με οδήγησε να εξειδικευτώ στην παιδιατρική διατροφή και στη διατροφή κατά την εγκυμοσύνη ήταν η συνειδητοποίηση της βαθιάς επίδρασης που μπορεί να έχει η διατροφή σε μία ανθρώπινη ζωή, ακόμη και πριν αυτή ξεκινήσει. Με εντυπωσίασε το γεγονός ότι η διατροφική κατάσταση και οι συνήθειες της μητέρας, ήδη από την περίοδο πριν από τη σύλληψη και καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μπορούν να επηρεάσουν τόσο τη δική της υγεία όσο και την ανάπτυξη του παιδιού.

Η εγκυμοσύνη είναι μία μοναδική περίοδος, γιατί εκεί κυριολεκτικά χτίζεται μία νέα ζωή. Μέσα από τη δική της διατροφή, η μητέρα θρέφει, προστατεύει και προσφέρει στο μωρό της πολύτιμα εφόδια για την ανάπτυξή του, πριν ακόμη το κρατήσει στην αγκαλιά της.

Ίσως αυτή να είναι και η πρώτη μορφή φροντίδας μιας μητέρας προς το παιδί της,να το θρέφει πριν ακόμη το γνωρίσει.

Υπάρχουν τροφές που θεωρούνται «απαγορευμένες» στην εγκυμοσύνη και ποιες είναι οι βασικές προφυλάξεις που πρέπει να γνωρίζει μια μέλλουσα μητέρα; Τα τελευταία χρόνια γίνεται πολύς λόγος για την παιδική παχυσαρκία. Πού πιστεύεις ότι βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Στην εγκυμοσύνη προτιμώ να μη μιλάω για «απαγορευμένες» τροφές, αλλά για τροφές που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή για την ασφάλεια μητέρας και εμβρύου. Αποφεύγουμε μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά, ωμά ή ανεπαρκώς ψημένα αυγά, κρέας και θαλασσινά, ψάρια με υψηλή περιεκτικότητα σε υδράργυρο και αλκοόλ, ενώ η καφεΐνη περιορίζεται σε 200 mg ημερησίως. Μία απλή συμβουλή που δίνω στις εγκύους είναι ότι διαβάζουμε πάντα την ετικέτα, ελέγχουμε την παστερίωση και αποφεύγουμε τρόφιμα αμφίβολης ποιότητας, προέλευσης ή συνθηκών συντήρησης. 

Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα για την Κύπρο, η οποία στον πρόσφατο κύκλο της ευρωπαϊκής μελέτης COSI του ΠΟΥ κατέγραψε αρνητική πρωτιά με περίπου 20% παχυσαρκία στα παιδιά 7–9 ετών, από τα υψηλότερα ποσοστά μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν.

Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι το παιδί είναι κυρίως το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει όπως οι οικογενειακές συνήθειες, η καθιστική ζωή και η εύκολη πρόσβαση σε τρόφιμα χαμηλής διατροφικής αξίας. Γι’ αυτό και η αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας δεν πρέπει να επικεντρώνεται στη στέρηση ή σε μία αυστηρή «δίαιτα», αλλά στη σταδιακή διαμόρφωση ενός οικογενειακού περιβάλλοντος που καλλιεργεί υγιείς διατροφικές συνήθειες, κίνηση και μία ισορροπημένη σχέση με το φαγητό. 

Δεν αλλάζουμε απλώς το πιάτο ενός παιδιού, αλλάζουμε το περιβάλλον που διαμορφώνει τις συνήθειές του. 

Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι μύθοι γύρω από τη διατροφή στην εγκυμοσύνη και την παιδική διατροφή που θα θέλατε να καταρρίψεις; Και πώς έχει αλλάξει η σχέση των ανθρώπων με το φαγητό τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μέσα από τα social media;

Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους της εγκυμοσύνης είναι ότι η γυναίκα πρέπει να «τρώει για δύο». Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τις διεθνείς διατροφικές κατευθυντήριες οδηγίες, στο πρώτο τρίμηνο μιας φυσιολογικής εγκυμοσύνης δεν απαιτείται επιπλέον θερμιδική πρόσληψη, ενώ οι ενεργειακές ανάγκες αυξάνονται σταδιακά στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο. Επομένως, δεν τρώμε για δύο τρεφόμαστε για δύο (θρέψη), δίνοντας έμφαση στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα.

Στην παιδική διατροφή, ένας σημαντικός μύθος είναι ότι «ένα παιδί πρέπει να αδειάζει το πιάτο του». Αντίθετα, είναι σημαντικό να σεβόμαστε τα φυσικά σήματα πείνας και κορεσμού του παιδιού και να αποφεύγουμε την πίεση γύρω από το φαγητό.

Τα social media, και πλέον η Τεχνητή Νοημοσύνη, έχουν προσφέρει άμεση πρόσβαση σε τεράστιο όγκο πληροφοριών γύρω από την υγεία και τη διατροφή. Αυτό είναι πολύτιμο, αλλά κρύβει και τον κίνδυνο της παραπληροφόρησης. Η πληροφορία δεν είναι διάγνωση και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εξατομικευμένη κρίση ενός επαγγελματία υγείας. Συχνά συναντάμε ανθρώπους που έρχονται ήδη προκατειλημμένοι από όσα έχουν διαβάσει διαδικτυακά, ακόμη και για σύνθετες, πολυπαραγοντικές καταστάσεις που απαιτούν εξατομίκευση και διεπιστημονική προσέγγιση.

Στην εποχή της υπερπληροφόρησης, η πραγματική πρόκληση δεν είναι να βρούμε την πληροφορία, αλλά να ξεχωρίσουμε την έγκυρη από την παραπλανητική και αυτό μπορούμε να το κάνουμε με την βοήθεια ενός ειδικού!

Και τέλος, ποιο είναι το σημαντικότερο μήνυμα που θα θέλατε να κρατήσουν οι γονείς σχετικά με τη διατροφή των παιδιών τους;

Το σημαντικότερο μήνυμα που θα ήθελα να κρατήσουν οι γονείς είναι ότι τα παιδιά δεν ακούν μόνο όσα τους διδάσκουμε αλλά μιμούνται κυρίως όσα βλέπουν να κάνουμε. Η υγιεινή διατροφή δεν χρειάζεται να στηρίζεται στην απαγόρευση, στον φόβο ή στην τελειότητα, αλλά στο παράδειγμα, στην ισορροπία και σε μία υγιή σχέση με το φαγητό.

Οι συνήθειες που καλλιεργούμε σήμερα μπορούν να συνοδεύουν ένα παιδί για ολόκληρη τη ζωή του. Γιατί ό,τι σπέρνουμε στη διατροφή ενός παιδιού σήμερα, το θερίζουμε στην υγεία του αυριανού ενήλικα.